Nie taki wiek straszny jak go malują. Etapy rozwojowe człowieka.

O swoim wieku myślimy nie tylko przy okazji daty urodzin, chociaż wtedy temat ten zdaje się być bardziej na topie niż zazwyczaj. Kobiety mają w zwyczaju odejmować sobie lat lub nie przyznawać się do prawdziwego peselu. U mężczyzn zdarza się to zdecydowanie rzadziej. W tych okolicznościach często podejmujemy się przeprowadzenia bilansu swojego życia lub robimy podsumowania. Myślimy o minionym roku i o tym, co on zmienił w naszym życiu.

Temat wieku był i zawsze będzie numerem jeden. Krąży wokół niego wiele stereotypów i sztywnych schematów, którym nierzadko ulegamy. Przykłady przekonań i stereotypów negatywnych:

  • „W moim wieku to już nie wypada”
  • „Jestem za stary na takie zmiany”
  • „Dzieci i ryby głosu nie mają” (to już nawet dyskryminacja)
  • „Ty jesteś młoda to nie powinnaś mieć takich problemów. Zobaczysz jak to będzie, gdy będziesz w moim wieku”.

Na szczęście znajdą się i pozytywne przekonania:

  • „Kobieta jest jak wino, im starsza tym lepsza”
  • „To nie wiek decyduje o tym ile masz lat, ale Twoje podejście do życia”

W obliczu mocno obecnego dzisiaj kultu młodości zdecydowanie więcej negatywnych schematów dotyczy okresu starości lub późnej dorosłości niż okresu młodości. Każdy chce być piękny i za wszelką cenę utrzymać swoją kondycję na tym samym poziomie jak sprzed wielu lat.

Bieg życia

A tymczasem biologia rządzi się swoimi prawami. Rozwojem człowieka zajmuje się psychologia rozwojowa biegu życia. Ze względu na wiek biologiczny wyróżnia się kilka etapów jakie przechodzi każdy człowiek. Etapy te są różnicowane ze względu na zadania jakie mamy do wykonania, niekiedy konflikty lub kryzysy, przez które przechodzimy, a także sprawność fizyczną jaką dysponujemy. Dodajmy relacje międzyludzkie, które także ulegają zmianom w trakcie naszego rozwoju oraz potrzeby, które zmieniają się wraz z upływem lat.

Myślę, że nie chodzi o to, aby bać się kolejnych etapów życia lub żałować, że ten, który minął już nie powróci. Celem naszej egzystencji jest raczej zrozumienie zmian i ich przyczyn. To znacznie ułatwi akceptację i rozwinie umiejętność cieszenia się z momentu życia, w którym się aktualnie znajdujemy.

Etapy rozwojowe człowieka

Teorii psychologicznych związanych z tym tematem jest naprawdę dużo. Jedne z popularniejszych to teoria psychoanalityczna Zygmunta Freuda, teoria poznawczo-behawioralna Piageta lub teoria uczenia się Skinnera. Ja chcę się skupić na teorii rozwoju psychospołecznego Eriksona i na jej podstawie przedstawić Wam po krótce o co chodzi z tymi etapami.

Pierwsze etapy są związane z dzieciństwem. To moment kiedy człowiek rozwija się najszybciej i z miesiąca na miesiąc widać u niego duże zmiany. Dzieci bardzo szybko rosną, uczą się nowych umiejętności i przy okazji są najlepszym dowodem upływu czasu.

Niemowlęctwo – pierwszy rok życia

Może trudno w to uwierzyć, ale już to co dzieje się na tym etapie ma wpływ na nasz dalszy prawidłowy rozwój. Podstawowym zadaniem jest rozwinięcie u dziecka poczucia zaufania, którym darzy swoich opiekunów, najczęściej rodziców. Ich rolą jest zapewnienie tego poczucia poprzez przewidywalność czynności i działań. Trudnością może być np. nagła strata mamy z obiektu widzenia. To wydarzenie jest nieprzewidziane przez dziecko i może zrodzić w nim brak zaufania.

Znaczące wydarzenie: okres karmienia

Wczesne dzieciństwo – od 2 do 3 lat

Na tym etapie dziecko uczy się samodzielności i sprawstwa co przekłada się na niezależność związaną z zachowaniem higieny ciała. Dzięki nabywaniu tych umiejętności dziecko zdobywa poczucie autonomii. Brak poczucia sprawstwa w tym obszarze może spowodować zachwianie wiary w swoje możliwości co z kolei może przełożyć się na dalsze funkcjonowanie dziecka w życiu dorosłym. Z tego powodu tak ważna jest postawa rodziców, którzy mogą dopingować swoją pociechę, zwiększając tym samym jej wiarę w siebie i zachęcając do podejmowania dalszych prób.

Znaczące wydarzenie: trening czystości

Okres przedszkolny – od 3 do 5 lat

Następuje wzmocnienie poczucia sprawstwa (czyli samodzielnego poradzenia sobie w wielu sytuacjach), a także poczucia kontroli nad otaczającym dziecko środowiskiem. Chodzi o to, aby dziecko miało poczucie celowości tego co robi. Hamujący wpływ może mieć dezaprobata rodziców odnosząca się do danych działań podjętych przez dziecko. Wówczas może zrodzić sięw nim poczucie winy związane z podejmowanymi aktywnościami. Taka postawa będzie hamować dziecko przed podjęciem inicjatywy i poznaniem otaczającego środowiska.

Znaczące wydarzenie: odkrywanie świata

Okres szkolny – od 6 do 11 lat

Na tym etapie wyzwaniem dla dziecka staje się odnalezienie się w nowym środowisku, którym jest szkoła. Spotyka się tam z różnymi zadaniami, których pozytywne rozwiązanie sprzyja rozwojowi i przyczynia się do zdobycia poczucia kompetencji. Jeśli dzieje się inaczej może to wywołać poczucie niższości, które może mieć swoje skutki w przyszłości. Już tutaj swoje źródło ma niska pewność siebie i dalsze trudności w relacjach.

Znaczące wydarzenie: obowiązki szkolne

Powyższe etapy są skarbnicą wiedzy o każdym człowieku. W trakcie procesu psychologicznego lub terapii często wraca się do nich, aby przyjrzeć się im dogłębnie i sprawdzić czy przyczyna różnych trudności nie tkwi właśnie w nich. Jeśli rodzą się w nas obawy z tym związane warto pomyśleć o konsultacji z psychologiem.

Dorastanie – od 12 do 18 lat

W moim poczuciu adolescencja jest jednym z trudniejszych momentów życia człowieka. To czas kiedy u nastolatka kształtuje się tożsamość osobowa i świadomość siebie. Adolescent zaczyna eksplorować kim jest w odniesieniu do swojej płci, orientacji seksualnej, wyznawanych wartości i zasad. Często rodzi to wiele wewnętrznych konfliktów, których efektem może być bunt. Jest to zupełnie normalne, ale nie należy bagatelizować jego oznak.

Bardzo ważne dla nastolatka staje się poczucie przynależności do danej grupy i uznanie swoich rówieśników. Ci, którzy otrzymają wsparcie i akceptację zbudują poczucie niezależności i kontroli. Osoby, które nie znajdą tego u swoich znajomych mogą mieć trudności z określeniem swojej tożsamości i tego czym chcieliby zajmować się w przyszłości.

Znaczące wydarzenie: relacje z innymi

Wczesna dorosłość – od 19 do 40 lat

Dorośli budują znaczące relacje z innymi ludźmi. Tożsamość osobowa, która została zbudowana w okresie adolescencji jest niezbędna do stworzenia silnych, bliskich i stabilnych związków. Brak nawiązania takich relacji może skutkować poczuciem samotności i emocjonalnej izolacji od społeczeństwa. W przypadku trudności wchodzenia w bliskie relacje warto wrócić do wcześniejszego etapu i przeanalizować jego przebieg. Czasami powrót do wcześniejszych okresów życiowych i przepracowanie ich ponownie jest niezbędne do osiągnięcia pełnej dojrzałości.

Na początku tego etapu mogą się również pojawić wątpliwości związane z karierą zawodową, wyborem swojego przyszłego zawodu, a później budowaniem tej ścieżki. To także moment podejmowania decyzji o założeniu rodziny co łączy się z powyższym tematem tworzenia zdrowych i silnych relacji międzyludzkich.

Znaczące wydarzenie: budowanie związków partnerskich

Późna dorosłość – od 40 do 65 lat

Na tym etapie dorośli ludzie mogą odczuwać potrzebę stworzenia czegoś co przetrwa ich samych. Z tego powodu decydują się na posiadanie potomstwa lub wniesienie do społeczeństwa czegoś znaczącego. W ten sposób budują przekonanie o własnej skuteczności dla społeczeństwa. Brak tych elementów może być przyczyną powierzchowności, braku zainteresowania światem i koncetracji na samym sobie.

Jest to również znaczący moment dla kariery osoby dorosłej. Zazwyczaj człowiek ma już zbudowaną pozycję zawodową i rozwija swoje umiejętności. To z kolei może nieść poczucie spokoju i bezpieczeństwa finansowego. Nie oznacza to jednak, że na tym etapie nie można podjąć decyzji o zmianach.

Znaczące wydarzenie: obowiązki zawodowe i rodzicielstwo

Okres starości (od 65 roku życia)

To moment refleksji i szczególnych podsumowań swojego życia. Osoby starsze robią bilans życiowy, który może nieść ze sobą poczucie zadowolenia i spełnienia związanego z uzyskaniem mądrości życiowej, posiadaniem rodziny (dzieci i wnuków) lub odkrywaniem swoich pasji, na które nigdy wcześniej nie było czasu. Bilans życia może także dać wynik ujemny co prowadzi do świadomości porażki, zgorzknienia i rozczarowania własnym życiem.

Znaczące wydarzenie: podsumowanie życiowe

Każdy etap życiowy może zaoferować coś innego, nowego i ciekawego. Bieg życia człowieka związany jest z różnymi wyzwaniami, które zmieniają się wraz z przejściem na inny etap rozwojowy. Powyższych etapów nie należy analizować całkowicie dosłownie, bo każdy człowiek może mieć różne potrzeby i inny kontekst życia. Warto jednak zastanowić się, na którym etapie się znajdujemy, jak on przebiega i czy jest zgodny z naszymi oczekiwaniami. Na zmiany nigdy nie jest za późno!

Na koniec tego artykułu pragnę polecić Wam film „Ciekawy przypadek Benjamina Buttona”. Opowiada o historii mężczyzny, który urodził się jako 80-latek, a zmarł jako dziecko. Odwrócenie tych życiowych etapów skłania do głębokich refleksji. Jestem ciekawa jakie zrodzą się w Was. Polecam!

Wokół tematu etapów rozwojowych i związanych z nimi zadań może rodzić się wiele trudności, wątpliwości, pytań, a nawet kryzysów. Jeśli czujesz, że tak jest w Twoim przypadku i potrzebujesz profesjonalnej pomocy – zapraszam. Wspólnie spróbujemy znaleźć rozwiązanie.


https://domiszura.com/sklep/produkt/konsultacja-psychologiczna-online/

You may also like

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *